Karaiby

Central america (cia).png

Karaiby (Wyspy Karaibskie; dawniej: Indie Zachodnie) – rejon pomiędzy kontynentami Ameryk. Nazwa pochodzi od Indian nazywanych Karaibami (Carib, Caraïbes), którzy niegdyś zamieszkiwali część Karaibów określaną dziś jako Małe Antyle.

Wiedzę o zwyczajach Karaibów (a tym samym nazwę) spopularyzowały w ówczesnej Europie opisy drukowane po drugiej wyprawie Kolumba.

Karaiby obejmują geograficznie: Antyle, Wyspy Bahama, Kajmany oraz część wysp położonych na Morzu Karaibskim.

W skład Karaibów wchodzą wszystkie wyspiarskie państwa i terytoria zależne Ameryki Środkowej: Antigua i Barbuda, Bahamy, Barbados, Dominika, Dominikana, Grenada, Haiti, Jamajka, Kuba, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Trynidad i Tobago, Anguilla, Antyle Holenderskie, Aruba, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Gwadelupa, Kajmany, Martynika, Montserrat, Navassa, Portoryko, Saint-Barthélemy, Saint-Martin, Turks i Caicos, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych.

W sumie obejmują one obszar 255 tys. km², z liczbą ludności przekraczającą 40 mln osób.

Spis treści

Historia

Zmiany polityczne na Karabach w przeszłości

Karaiby zostały odkryte przez Kolumba w XV wieku i dość szybko skolonizowane przez mocarstwa europejskie.

Kuba, wschodnia część Hispanioli (Dominikana) i Portoryko stanowiły własność korony hiszpańskiej, Jamajka należała do W. Brytanii, zachodnia część Hispanioli (Haiti) do Francji.

We francuskiej części Hispanioli w 1791 r. czarni niewolnicy, stanowiący zdecydowaną większość ludności wyspy, uniezależnili się w drodze zbrojnego powstania od Francuzów, rozbili ekspedycję wojsk napoleońskich w 1803 r. i w następnym roku utworzyli własne niepodległe państwo.

Również hiszpańska Dominikana, po kilku nieudanych powstaniach, uzyskała niepodległość w 1844 r. W ten sposób wszystkie hiszpańskie posiadłości w pierwszej połowie XIX w. stały się niepodległe, prócz Kuby i Portoryko.

Kuba, największa z wysp karaibskich, mimo kilkakrotnych buntów tubylczej ludności w latach 1868-1875 i 1895, pozostawała zależna od Hiszpanii do 1898 r., to jest do wojny Stanów Zjednoczonych Ameryki z Hiszpanią. Po klęsce Hiszpanii uzyskała niepodległość pod egidą USA, podobnie jak Portoryko. Hiszpanie zorganizowali na wyspie wielkie plantacje upraw trzciny cukrowej, a także tytoniu, i stała się ona największym eksporterem cukru oraz cygar na świecie, przy czym głównym odbiorcą tych wyrobów były Stany Zjednoczone. Kraje te były bardzo ściśle związane ze sobą gospodarczo i politycznie aż do 1959 r.

Najbardziej stabilna sytuacja polityczna panowała na brytyjskiej Jamajce. Na wyspie Brytyjczycy zorganizowali wielkie wydajne plantacje trzciny cukrowej. Prace na nich wykonywali również Murzyni, lecz uzyskali oni w 1834 r. status ludzi wolnych. Wówczas też zaczęto stosować mechanizację prac na plantacjach trzciny cukrowej i wybudowano duże rafinerie cukru na wyspie. Wyspa przynosiła ciągle wielkie dochody i była najbardziej rozwinięta gospodarczo na Karaibach. Gdy popyt na cukier po 1870 r. zmalał, w wyniku konkurencji cukru kubańskiego i brazylijskiego, plantatorzy na Jamajce przestawili się na produkcję bananów i rumu.

Państwa i terytoria zależne z obszaru Karaibów

Państwo / Terytorium zależne Stolica Powierzchnia [km²] Miejsce
(Powierzchnia)
Liczba mieszkańców
(rok 2008)
Miejsce
(mieszkańcy)
Gęstość zaludnienia [mieszk./km²]
 Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych (USA) Charlotte Amalie 346 17 109 840 15 317
 Anguilla (UK) The Valley 102 23 14 108 25 138
 Antigua i Barbuda Saint John's 443 13 84 522 18 191
 Aruba (NL) Oranjestad 193 21 101 541 16 526
 Bahamy Nassau 13 940 4 307 451 10 22
 Barbados Bridgetown 431 14 281 968 11 654
 Bermudy (UK) Hamilton 53 26 66 536 20 123
 Brytyjskie Wyspy Dziewicze (UK) Road Town 153 22 24 041 23 157
 Dominika Roseau 754 19 72 514 19 96
 Dominikana Santo Domingo 48 730 2 9 507 133 2 195
 Grenada Saint George's 344 18 90 343 17 262
 Gwadelupa (FR) Basse-Terre 1628 8 400 736 7 246
 Haiti Port-au-Prince 27 750 3 8 924 553 3 322
 Jamajka Kingston 10 991 6 2 804 332 5 255
 Kajmany (UK) George Town 262 19 47 862 21 183
 Kuba Hawana 110 860 1 11 423 952 1 103
 Martynika (FR) Fort-de-France 1128 9 397 732 8 356
 Montserrat (UK) Brades 102 24 5079 27 50
 Antyle Holenderskie (NL) Willemstad 960 10 225 369 12 235
 Portoryko San Juan 9104 5 3 958 128 4 287
 Saint-Barthélemy (FR) Gustavia 21 27 7492 26 357
 Saint-Martin (FR) Marigot 54 25 29 376 22 544
 Saint Kitts i Nevis Basseterre 261 20 39 817 21 153
 Saint Lucia Castries 616 12 159 585 13 259
 Saint Vincent i Grenadyny Kingstown 389 16 118 432 14 304
 Trynidad i Tobago Port-of-Spain 5128 7 1 231 323 6 240
 Turks i Caicos (UK) Cockburn Town 430 15 22 352 24 52
  1. Dane na podst. Encyklopedia PWN. [dostęp 24 września 2008].
  2. Údaje z www.cia.gov (platné k červenci 2008)
  3. 3,0 3,1 Hodnoty ze stránek francouzského statistického úřadu (rok 2006)

Zobacz też

Wikisłownik
Zobacz hasło Karaiby w Wikisłowniku

Przypisy

Linki zewnętrzne

p  d  e
Kontynenty
Afryka
Afryka
Ameryka
Ameryka
Azja
Azja
Europa
Europa
Australia i Oceania
Australia i Oceania
Obszary polarne
Obszary polarne
Oceany
Oceany
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Karaiby”
Fundacja Hobbit Akogo Niechciane i Zapomniane Pajacyk Fundacja Avalon

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons.